Chcą ratować klinkier na Olsztyńskiej

Miejski Zarząd Dróg i Transportu przygotowuje się do remontu ul. Olsztyńskiej. Ku przerażeniu miłośników architektury i tkanki urbanistycznej Częstochowy, przedwojenny czerwony klinkier ma być zastąpiony asfaltem

Ulica Olsztyńska jest jednym z najstarszych ciągów komunikacyjnych w mieście. Na dawnych planach miasta opisywana jest, jako „droga do Olsztyna”. Przed budową elektrowni koło obecnego zakładu karnego swój początek miała odchodząc od ulicy Mirowskiej. Koło skrzyżowania z ulicą Strażacką zlokalizowana była zajezdnia Miejskiej Komunikacji Autobusowej (1929 – 1932). Traktem tym wędrowały kondukty pogrzebowe na częstochowski Kirkut. Po wybudowaniu elektrowni zlikwidowano odcinek do Strażackiej, a po rozbudowie bazy późniejszej ciepłowni (po sąsiedzku z aresztem) skrócono o kolejny fragment, do obecnej Wojska Polskiego.

MZDiT planuje

foto: Marcin Biś

ul. Sobieskiego | fot.: M.Biś

Miejski Zarząd Dróg i Transportu w Częstochowie ogłosił listę ulic, na których planowane będą remonty w ramach programu przebudowy ulic w 2017 r. Jedną z pozycji jest ulica Olsztyńska, na odcinku której między ulicami Wesołą a Legionów planowana jest wymiana nawierzchni z klinkierowej na asfaltową pomimo, że ta pierwsza jest w znacznie lepszym stanie, niż pozostała jej część.

Jednak w ogniu krytyki stanął inny fakt – nawierzchnia klinkierowa jest w dobrym stanie i tak naprawdę nie wymaga w ogóle przebudowy. Do tego dochodzi obawa o naturalne w mieście zjawisko – bezkarni w tym mieście kierowcy wykorzystają gładką nawierzchnię asfaltu do szybszej jazdy pośród szeregówek.

– Argumentów za pozostawieniem klinkieru na swoim miejscu dostarczają sami mieszkańcy osiedla, którzy wskazują, że remontowane kilka lat temu asfaltowe odcinki jezdni są pełne dziur, klinkier zachowuje natomiast gładką powierzchnię – opowiadają inicjatorzy „Olsztyńska Klinkierowa”.

.

Olsztyńska Klinkierowa

W związku z ogłoszonymi zamiarami grupa miłośników częstochowskiej architektury przemysłowej pod nazwą „Grupa Elanex”, utworzyła wydarzenie w serwisie Facebook pod tytułem „Olsztyńska Klinkierowa”, w manifeście którego czytamy m.in.:

Grupa Elanex (…) protestuje przeciwko likwidacji zabytkowej nawierzchni klinkierowej ulicy Olsztyńskiej na Zawodziu. (…) Przyjdźcie porozmawiać z mieszkańcami, architektami i historykami o tym, dlaczego władze Częstochowy nie dbają o dziedzictwo przemysłowe i architektoniczne naszego miasta. Wspólnie zastanówmy się, jak to zmienić”.

Inicjatorzy roześlą po osiedlu mottowskim oraz na obszarze dawnego osiedla „Mirów-Zawodzie” (okolice ulic Edisona i Tkackiej) ponad 250 pocztówek z wizerunkiem dawnej ulicy Olsztyńskiej zawierających opis historii tego miejsca.

Z kolei 3 grudnia (sobota) o godz. 11:00 planowany jest happening w postaci spotkania mieszkańców i sympatyków dawnej architektury, która ma się odbyć na rogu ulic Olsztyńskiej i Legionów. Oprócz zasygnalizowania niezadowolenia z zamiarów MZDiT wobec nawierzchni ulicy Olsztyńskiej, inicjatorzy chcą uczcić także 79. rocznicę inauguracji kolonii robotniczej zaprojektowanej przez przedwojennych częstochowskich architektów – inżynierów Irenę i Erwina Wieczorków. Jubileusz przypada na 28 listopada.

Ratunek w ostatniej chwili

Foto : Marcin Biś

walec drogowy | fot.M.Biś

Inicjatorzy „Olsztyńskiej Klinkierowej” w rozmowie z dziennikarzem serwisu fotoczewa.pl przyznają, że informacja o zamiarach MZDiT zaskoczyła ich: – Dlatego program imprezy i plan dalszych działań powstaje na bieżąco – odpowiedzieli i zaznaczyli: – Póki co nie podjęliśmy żadnych kroków formalnych, planujemy je dopiero po naszym spotkaniu w sobotę – dowiedzieliśmy się. A zamierzeń jest sporo.

– Chcielibyśmy spotkać się z którymś z wiceprezydentów i przedstawić mu nasze oczekiwania co do zmiany specyfikacji przetargu. W tej chwili analizujemy możliwości prawne – powiedzieli nasi rozmówcy. Ponadto, oprócz działań ratunkowych podjętych wobec samej nawierzchni, inicjatorzy pragną doprowadzić do wpisania osiedla mottowskiego do ewidencji zabytków, jako zespołu architektonicznego.

Pocztówki z wizerunkiem i rysem historycznym ulicy Olsztyńskiej trafią niebawem do skrzynek mieszkańców, a dodatkowa partia trafi też do szkół: – W kolejnych dniach chcemy też przekazać pocztówki nauczycielom i uczniom szkoły nr 10 – deklarują inicjatorzy Grupy Elanex.

Klinkier – nawierzchnia szlachetna

Olsztyńska | fot. Grupa Elanex

Olsztyńska | fot. Grupa Elanex

Klinkier wśród przedwojennych nawierzchni brukowanych jest tworzywem sztucznym i należy do wyrobów ceramicznych. Swoim wyglądem przypomina cegłę i podobnie się go wytwarza. Otrzymuje się go poprzez wypalanie w temperaturze 1000-1300 glin wapienno-żelazistych, czy wapienno-magnezjowych, bądź tylko żelazistych. Wyroby te cechują się odpornością na mrozy i niską nasiąkliwością do wartości 6% [za: Wikipedia].

Grupa Elanex na stronie wydarzenia „Olsztyńska Klinkierowa” poinformowała, że tworzywo to w latach trzydziestych uchodziło za najbardziej ekskluzywne oraz najdroższe w budowie nawierzchni jezdni. Produkowany był między innymi przez Państwową Klinkierownię w Izbicy pod Lublinem oraz Klinkierownię Sejmiku Zamojskiego. Ten stosowany na częstochowskich jezdniach pochodził głównie z samorządowej klinkierowni w Grodkowie pod Będzinem i z zakładów ceramicznych w pobliskim Korwinowie. Ulicę Olsztyńskią wyłożono klinkierem z inicjatywy inżyniera miejskiego Czesława Gniewińskiego, także autora podręcznika o projektowaniu placów i ulic.

Nie tylko Olsztyńska

Częstochowa, ul. Mała

Częstochowa, ul. Mała

W Częstochowie zachowało się wiele uliczek o przedwojennej i powojennej nawierzchni brukowanej klinkierem bądź kamieniem. Część z nich zalano asfaltem. Wśród tych odsłoniętych wyróżnić można m.in. Olsztyńską, Szymanowskiego, Limanowskiego, Małą, Mokrą (autentyczne „kocie łby”!), czy fragment Piłsudskiego.

Ulicę Piłsudskiego czeka niebawem remont związany z budową intermodalnego dworca przesiadkowego. Zabytkowa kostka bazaltowa (czerwona, jak klinkier, ale jest surowcem naturalnym) może zostać zastąpiona asfaltem. Wśród uwag masowo wysyłanych do MZDiT odnośnie projektu, zawierano postulat przebrukowania jezdni zamiast wylewania asfaltu. Drogowcy przekazali wszystkie uwagi wykonawcy dokumentacji projektowej.

Zobacz też...